Contactformulier

Stuur een email

 Ontvang de E-zine

Bel

Persoonlijkheidsrechten: wel een aantasting, maar geen nadeel

13-12-2016

Een auteursrechthebbende heeft naast exploitatierechten ook persoonlijkheidsrechten, ook wel morele rechten genoemd. Het gaat hierbij om de hoogst persoonlijke band die er bestaat tussen de maker en zijn werk. De architect van het voormalige kantoorpand van het bestuurscentrum van Hoogheemraadschap Edam doet een beroep op zijn persoonlijkheidsrechten. De gemeente heeft plannen om het kantoorpand dat door de architect is ontworpen, te verbouwen tot appartementen. Deze voorgenomen verandering aan het op grond van de Auteurswet beschermde gebouw leidt volgens de architect tot een onnodige verminking van zijn ontwerp en daarmee aantasting van zijn goede naam. Maar de rechter deelt zijn standpunt niet.  

 De maker van een auteursrechtelijk beschermd werk kan op grond van zijn persoonlijkheidsrechten:

  • Naamsvermelding eisen;
  • Een gedane naamsvermelding corrigeren;
  • Zich verzetten tegen een wijziging in zijn werk, tenzij dit in strijd is met de redelijkheid;
  • Zich verzetten tegen misvorming, verminking of een andere aantasting van zijn werk, wanneer dit zijn eer, naam of waarde nadeel toebrengt.

Verminking ontwerp
In de onderhavige zaak doet de architect een beroep op zijn morele rechten. De architect is van mening dat de voorgenomen veranderingen van het aanzicht van het kantoorpand een verminking of ten minste een ernstige onredelijke wijziging van zijn ontwerp vormen. Om het pand geschikt te maken voor bewoning is een aantal wijzigingen voorgesteld. Geen van de voorgenomen wijzigingen is volgens de architect noodzakelijk en aan de functionaliteit ervan mag volgens hem worden getwijfeld. Zo zouden de grote raampartijen in de zuidgevel het klimaat in de binnenruimte niet ten goede komen en zijn ze voor de lichtinval onnodig. Ten aanzien van de noordgevel zouden de ramen volgens de architect nu te hoog zijn geplaatst. De voorgestelde dubbele openslaande deuren zijn volgens de architect niet nuttig en noodzakelijk zijn maar zelfs onpraktisch.

Beoordeling
De voorzieningenrechter oordeelt dat de wijzigingen in de noordgevel beperkt zijn en dat daarmee de basisuitvoering van het ontwerp van de architect in tact blijft. Verder zijn de wijzigingen ingegeven door de gewijzigde functie van het gebouw en zijn daarom niet als onredelijk te oordelen. Er is ten aanzien van de noordgevel dus wel sprake van een wijziging, maar het verzet van de architect daartegen is volgens de rechter in strijd met de redelijkheid.

Ten aanzien van de zuidgevel wordt geoordeeld dat er inderdaad sprake is van een aantasting. Door de sloop en verbouwing van de zuidgevel wordt in vergaande mate afbreuk gedaan aan het eigen, persoonlijk karakter van de gevel. De auteurswet biedt alleen bescherming tegen een aantasting indien deze aantasting nadeel zou kunnen toebrengen aan de eer, naam of waarde van de architect. Hiervoor dient een belangenafweging te worden gemaakt.

De architect voert aan dat hij zijn naam als gevierd architect hoog te houden heeft en dat deze aantasting hem nadeel toebrengt. De rechter oordeelt echter dat dit niet het geval is. Bij haar beoordeling neemt de rechter onder andere in overweging dat de ontwerper van een bouwwerk er rekening mee moet houden dat er in de loop der tijd in verband met functionele wijzigingen van de bestemming veranderingen nodig zijn die zelfs tot (gedeeltelijke) aantasting kunnen leiden en dat de wijzigingen in dit geval functioneel zijn en beantwoorden aan de nieuwe woonfunctie. Daarnaast is het werk van de architect goed gedocumenteerd en zit er een lange periode tussen de realisatie van het kantoorpand en de thans door te voeren wijzigingen.

De voorzieningenrechter komt tot de conclusie dat er weliswaar sprake is van een aantasting van het werk, maar deze aantasting geen nadeel zal kunnen toebrengen aan de eer, naam of waarde van de architect. En daarmee wordt de vordering afgewezen.

Heef u vragen over het auteursrecht? Neem gerust contact op met een van onze consultants.

Dominique Nijssen
Competence Centre