Bij de ontwikkeling van videogames wordt intellectueel eigendom (IE) vaak onderschat. IE is essentieel om creatieve ideeën te beschermen en commerciële waarde veilig te stellen. Zonder goede IE-strategie loopt u het risico dat anderen uw werk kopiëren of exploiteren.
In deze gids geeft Alban Radivojevic een praktisch overzicht van de belangrijkste IE-rechten binnen de gamingsector: merkenrecht, auteursrecht en modelrecht.
De game-industrie is een van de meest innovatieve en snelstgroeiende sectoren ter wereld. Of u nu een indiegame ontwikkelt of werkt aan een internationale release: elke game is gebaseerd op intellectueel eigendom. IE beschermt onder meer uw spelwereld, personages, code en merkidentiteit. Hieronder leest u hoe u IE vanaf het begin strategisch kunt inzetten.
Merkenrecht in games: bescherming van naam en identiteit
Wat kan als merk worden beschermd?
Een sterke naam en herkenbare visuele identiteit zijn cruciaal voor het succes van een game. Merkenrecht beschermt niet alleen de naam van een game of studio, maar ook logo’s, slogans, iconen en andere herkenbare elementen kunnen als merk worden beschermd.
Bij een merkaanvraag moet worden aangegeven voor welke producten en diensten bescherming wordt gevraagd. Alle producten en diensten zijn ingedeeld in een internationaal erkende classificatie van waren en diensten bestaande uit 34 warenklassen en 11 dienstenklassen. Downloadbare gamesoftware, kleding en andere merchandise vallen in verschillende klassen. Eén algemene omschrijving is daarom meestal onvoldoende.
Internationale merkenbescherming
Merkbescherming geldt per land of regio. Een Benelux-merk biedt bescherming in Nederland, België en Luxemburg, maar niet daarbuiten. Studio’s met internationale ambities doen er goed aan om vooruit te kijken: waar bevindt zich het huidige publiek en welke markten worden op termijn relevant?
In sommige landen gelden specifieke regels. In de meeste landen geldt het first-to-file-principe: wie het merk als eerste registreert, heeft in beginsel de rechten. Vroege registratie is daarom essentieel om merkkaping te voorkomen. Merkregistratie biedt sterke handhavingsmogelijkheden, zoals het tegenhouden van namaakproducten.
Gebruik van ™ en ®
Het ™-symbool mag wereldwijd worden gebruikt om aan te geven dat een teken als merk wordt gebruikt. Het ®-symbool mag worden gebruikt in landen waar het merk daadwerkelijk is geregistreerd. Onjuist gebruik kan juridische gevolgen hebben. Consistent gebruik van ™ kan helpen om aan te tonen dat een teken als merk wordt beschouwd, vooral bij minder onderscheidende namen of slogans. Een tijdig naamonderzoek, het vastleggen van domeinnamen en registratie vóór een grote aankondiging voorkomen veel problemen achteraf.
Auteursrecht bij videogames: wie is de eigenaar?
Wat valt onder auteursrecht?
Auteursrecht beschermt de inhoud van een game. Denk aan artwork, animaties, broncode, verhaallijnen, dialogen, muziek en geluidseffecten. In de meeste games zijn vrijwel alle creatieve onderdelen auteursrechtelijk beschermd. In Nederland en de rest van de EU ontstaat auteursrecht automatisch bij creatie. Registratie is niet vereist. Dat betekent echter niet automatisch dat de studio ook de eigenaar is.
Werknemers en freelancers
Werk dat door werknemers wordt gemaakt in het kader van hun functie, behoort in principe toe aan de werkgever. Bij freelancers en externe ontwikkelaars ligt dit anders: zij behouden het auteursrecht, tenzij dit expliciet en schriftelijk is overgedragen. In de praktijk bepalen contracten of algemene voorwaarden vaak dat het auteursrecht pas overgaat na volledige betaling. Ontbrekende of onduidelijke afspraken kunnen grote commerciële risico’s opleveren. Zonder duidelijke eigendomsrechten kan een studio haar game niet vrij publiceren, licentiëren of handhaven tegen inbreuk. Eén ontbrekende clausule kan een hele release in gevaar brengen.
Internationale handhaving
Auteursrechtswetgeving kan per land verschillen. Goede documentatie is daarom essentieel, zoals versiebeheer, creatiedata en bewijs van eigendom of licenties. In sommige landen, zoals de VS en China, kan registratie extra handhavingsvoordelen bieden, bijvoorbeeld bij het laten verwijderen van inbreuk makende content van online platforms.
Modelrecht: bescherming van het uiterlijk van games
Wat kan als model worden beschermd?
Games zijn sterk visueel. Personages, user interfaces, wapens, iconen, outfits en skins bepalen de uitstraling en herkenbaarheid van een game. Veel van deze elementen komen in aanmerking voor bescherming via het modelrecht. Modelrechten beschermen het uiterlijk van een product, niet de technische werking. Met een geregistreerd model kan een ontwerp tot maximaal 25 jaar worden beschermd. In tegenstelling tot merken zijn modellen niet gebonden aan specifieke klassen en zijn de kosten relatief laag.
Geregistreerde en niet-geregistreerde modellen
Naast geregistreerde modellen bestaat in de EU ook een niet-geregistreerd modelrecht. Dit ontstaat automatisch bij openbaarmaking en biedt drie jaar bescherming. Deze bescherming is beperkter dan de bescherming op basis van een geregistreerd model, maar kan nuttig zijn wanneer ontwerpen vroeg worden gedeeld, bijvoorbeeld via trailers of demo’s. Modelbescherming wordt in de gamingsector nog vaak onderschat, terwijl het juist een kosteneffectieve manier is om waardevolle ontwerpen te beschermen.
Timing is cruciaal
Een model moet in principe binnen 12 maanden na de eerste openbaarmaking worden geregistreerd. Wordt een ontwerp eerder gepubliceerd, bijvoorbeeld op social media of tijdens een beurs, dan kan dat gevolgen hebben voor de afdwingbaarheid van een modelregistratie. Het is daarom belangrijk om IP-beslissingen en marketingmomenten goed op elkaar af te stemmen.
IE-kosten beheersen met een slimme strategie
IP-bescherming hoeft geen onoverkomelijke kostenpost te zijn. Internationale regelingen, zoals het Verdrag van Parijs, maken het mogelijk om aanvragen gefaseerd in te dienen. Na een eerste aanvraag heeft u meestal zes maanden om in andere landen aan te vragen met behoud van dezelfde prioriteitsdatum. Dit maakt het mogelijk om kosten te spreiden en eerst te beoordelen hoe de markt reageert. Daarnaast kunnen meerdere modellen vaak in één aanvraag worden gebundeld, wat de kosten per ontwerp verlaagt. Door te focussen op kernmarkten en tijdig strategisch advies in te winnen, voorkomt u onnodige kosten op een later moment.
IE integreren in het game-ontwikkelproces
Effectieve IE-bescherming begint niet bij de lancering, maar al in de vroege ontwikkelfase. Voor de ontwikkeling is het belangrijk om gamenamen te controleren, domeinnamen vast te leggen en duidelijke IE-afspraken te maken met medewerkers en freelancers. Concepten blijven bij voorkeur vertrouwelijk zolang nog niet is besloten over mogelijke registraties. Tijdens de ontwikkeling is het verstandig een overzicht bij te houden van alle assets en licenties, zoals fonts, plugins en geluidsbibliotheken. In deze fase kan ook worden bepaald welke ontwerpen bescherming verdienen. Richting lancering moeten merken tijdig zijn aangevraagd in de relevante markten. Auteursrechten moeten zijn gecontroleerd en modelaanvragen afgerond vóór grootschalige marketingactiviteiten. Na de lancering is monitoring belangrijk, bijvoorbeeld op kopieën, namaak merchandise of look-alike games. De IE-strategie moet meebewegen met updates, uitbreidingen en nieuwe releases.
Veelgemaakte IE-fouten in de gamingsector
Veel problemen zijn te voorkomen. Veel voorkomende fouten zijn het werken met freelancers zonder schriftelijke overdracht, het kiezen van een naam die elders al in gebruik is, het aannemen dat merken wereldwijd gelden en het gebruik van ‘gratis’ assets zonder commerciële licentie.
IE als fundament voor groei
De gamingsector draait op creativiteit en onderscheidend vermogen. Intellectuele eigendom vormt de juridische basis om die waarde te beschermen en te benutten. Door IP structureel te integreren in het ontwikkelproces verkleint u risico’s en vergroot u de commerciële slagkracht van uw studio.
Hoe Novagraaf gamebedrijven ondersteunt
Novagraaf adviseert gameontwikkelaars en uitgevers van elke omvang over intellectuele eigendom. Wij begrijpen de dynamiek van de gamingsector en bieden praktische IE-strategieën die aansluiten bij uw ambities en budget. Wij ondersteunen onder meer bij merk- en modelregistraties, auteursrechtelijke vraagstukken, internationale IE-strategieën en handhaving.
Heeft u vragen over IE in games of wilt u sparren over uw IE-strategie? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.
Sluit
