Contactformulier

Stuur een email

 Ontvang de E-zine

Bel

Wanneer rust er auteursrecht op een foto?

06-12-2017

Webdesigners en ondernemers gebruiken met enige regelmaat foto’s die afkomstig zijn van het internet voor hun website of andere reclame-uitingen. Dit is echter niet zonder risico aangezien er auteursrecht op dergelijke foto’s kan rusten. Een recent gepubliceerde rechterlijke uitspraak illustreert de overwegingen die hierbij aan de orde zijn. 

Wat is auteursrecht?  
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen zoals die door de wet zijn gesteld. In de rechtspraak is bepaald dat een werk voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt wanneer het een eigen oorspronkelijk karakter heeft en persoonlijk stempel van de maker draagt. Dit houdt onder meer in dat het werk niet ontleend mag zijn aan een ander werk en dat banale en triviale elementen van auteursrechtbescherming zijn uitgesloten. Vereist is dat een werk het resultaat is van scheppende menselijke arbeid waarbij bewuste, creatieve keuzes gemaakt zijn. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft deze drempel nader gespecificeerd en formuleert de maatstaf als “een eigen intellectuele schepping” van de maker.

Indien aan de hierboven vermelde vereisten voldaan is, ontstaat het auteursrecht van rechtswege, dus zonder dat daar een registratie voor noodzakelijk is. Het auteursrecht op een werk is geldig vanaf het moment van creatie tot 70 jaar na de dood van de maker. Of, wanneer het auteursrecht toekomt aan een onderneming, 70 jaar na eerste publicatie.

Auteursrecht op een foto
Een foto kan een werk zijn waar auteursrecht op rust in de zin van de auteurswet mits aan de voormelde vereisten voldaan is. De fotograaf kan als houder van het auteursrecht anderen weerhouden zijn foto’s te gebruiken. Fotografen maken voor het inroepen van hun auteursrechten veelal gebruik van partijen die hun auteursrechten namens hen exploiteren en hun belangen behartigen zoals Getty Images, Permission Machine en Masterfile.

Deze partijen handelen daarbij veelal onder licentie van de auteursrechthebbenden of krijgen de auteursrechten op het werk overgedragen. Zij speuren met daarvoor ontwikkelde software het internet af op gebruik van de foto’s of andere auteursrechtelijke werken waarvoor zij de auteursrechten of een licentie voor verkregen hebben. De belangenbehartigers sturen de vaak nietsvermoedende gebruiker van deze foto(s) daarop een sommatiebrief waarin zij een licentievergoeding vorderen en daarbij ook vaak de kosten voor de (juridische) vertegenwoordiging vorderen. De gevorderde licentiebedragen zijn meestal niet mals! Bij uitblijven van een betaling starten deze partijen met enige regelmaat een procedure voor de rechtbank om de gevorderde licentievergoeding te verkrijgen. 

Masterfile versus X
De rechtbank Noord-Holland heeft in april van dit jaar uitspraak gedaan over de vraag of de gebruiker van een foto op haar website inbreuk maakt op de auteursrechten op deze foto. Masterfile behartigde daarbij de belangen van de auteursrechthebbende Mediapro. De foto betrof een natuurgetrouwe en zo duidelijk en correct mogelijke close-up van een temperatuurmeter van een auto. De inhoudelijke discussie in deze procedure richtte zich voornamelijk op de vraag of er sprake is van een auteursrechtelijk beschermd werk.

Om tot een uitspraak te komen moest de rechter beoordelen of de betrokken foto een eigen oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt. De rechter heeft daarop geoordeeld dat er weliswaar variaties mogelijk zijn in de belichting, afstand en hoek van de foto, maar dat dit onvoldoende is om te kunnen spreken van een oorspronkelijk werk. Daarvoor is volgens de rechter meer nodig, zoals antwoord op de vraag of de fotograaf persoonlijke keuzes heeft gemaakt die zijn af te zien aan de foto.

Masterfile en Mediapro hebben in deze procedure niet voldoende aan kunnen tonen in welke specifieke aspecten de foto zich onderscheidt van andere door andere fotografen gemaakte foto’s van een temperatuurmeter in een auto. Op basis van het voorgaande kwam de rechter tot de conclusie dat er geen auteursrecht rust op deze foto, zodat deze door een ieder vrij te gebruiken moet zijn zonder betaling van een licentievergoeding.

Masterfile en Mediapro zijn niet in hoger beroep gegaan tegen deze beslissing.

'Bezint eer ge begint'
Indien u op zoek bent naar foto’s of andere afbeeldingen om te gebruiken op uw website of in (andere) reclame-uitingen, is het te adviseren om na te gaan of deze foto’s of afbeeldingen vrij te gebruiken zijn of om vooraf een licentievergoeding te betalen voor het gebruik van de foto’s.

Indien u toch een foto gebruikt van het internet en daarop onverhoopt wordt aangesproken door de auteursrechthebbende of een belangenbehartiger, is het te adviseren om na te gaan of er auteursrecht rust op deze foto. Daarbij dient u te beoordelen of de fotograaf bij deze foto persoonlijke keuzes heeft gemaakt die de desbetreffende foto onderscheiden van andere foto’s.

Indien u vragen heeft over auteursrechten, dan kunt u uiteraard contact opnemen met onze adviseurs.

Mariëlle Zwart-Hoffer
IE-Consultant